تهیه کننده : مصطفی عصمتی
اندیشه های سیاسی اسلام و ایران
استاد: دکتر قربان زاده
رشته علوم سیاسی
دانشکده علوم اجتماعی
دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)
ورودی 84
سال 1388
فهرست مطالب
اهداف تقریب مذاهب اسلامی
استراتژی تقریب
رابطه میان پیروان مذاهب فقهی
تعصب مذهبی تقریب
مذاهب اسلامی
مبانی تقریب
تقریب مذاهب اسلامی در اندیشه های سیاسی
مقدمه
اما تقریب مذاهب به مفهوم تلاش علما و اندیشمندان فرق مختلف اسلامی جهت نزدیکسازی دیدگاههای علمی آنها در زمینه های فقه و کلام ، تفسیر و حدیث و رسیدن به نقطه نظرات مشترک در اجتهاد و ابتساط احکام می باشد.
مخاطب اولیه تقریب علما و اندیشمندان مذاهب و دو مرحله بعد سایر اقشار اجتماعی در جوامع اسلام هستند که آن را عمق بخشیده پایه های آن را استوار ساخته و استمرار و بقایش را تضمینمی کند تا مشترکات عقیدتی ، تاریخی و فرهنگی و نیزمنافع سیاسی و اقتصادی مشترک بین ملتها مشترکات عقیدتی وجود نداشته باشد اتحادی صورت نخواهد گرفت و تقریب مذاهب تلاش می کنند بر دامنه این مشترکات در الحاد علمی و فرهنگی افزوده وموارد اختلاف را کاهش دهد .
در طول تاریخ اسلام هر یک از رجال علمی یا سیاسی که در راه یکی از این دو مهم تلاش کرده حتماً نظر مساعدی هم نسبت به موضوع دوم از خود نشان داده است . البته با این توجه که برخی از رجال فقط مرد میدان یکی از این دو آرمان بوده اند و بیشتر در راه آن تلاش کرده اند.
نهضت بیداری اسلامی
اهداف تقریب مذاهب اسلامی
از نخستین روزی که پیامبر (ص) اسلام به عنوان ختم رسولان برای ابلاغ پیام بیداری مأمور گردید دشمنی ها و کینه ها علیه آئیین جدید به گونه های مختلف خونمایی میکرد . ملحدان و مشرکان کینه توز هیچ گاه پنهان نمی کردند که از نسخ آئین گذشته سخریه گرفته شدن تمامی یافته های خرافی خود عصبانی و نگرانند و الا منازعه ای با شخص مدعی رسالت یا پیروان او ندارند و از هر گفتمان و و رفاقی که بر اساس حذف آئین نو و نادیده گرفتن جریان فکری جدید انجام شود.
به هر حال تقریب از عظمت و یکپارچگی مسلمانان صیانت می کند تا مهابت و رهبت این مشترکی فکر تعرض به اسلام را از سر دشمنان بیرون بسازد جامعه ای که مردم آن هیچ آرم و نشانی جز نشان اسلام ندارند رخنه ها را می پوشاند تا دشمن از آن به صفوف و متحد ایشان نفوذ نکند نه آن که با حساسیت در مورد مسایل جزئی شکاف ها را گذرگاه امن برای تهاجم دشمن تبدیل نمایند.
استراتژی تقریب : که تا کنون در عرصه تقریب قلم زده یا سخنرانی کرده اند بیشتر به ذکر فضایل وحدت بسنده نموده و بر ضرورت هم یاری و اتحاد تاکید نموده اند و سپس به نتیجه سازی نوای دست نیافته اند و در بسیاری از موارد به الحاد اسلامی از شغل داران این نهضت فکری در عصر حاضر می خواهیم پس از تبیین و اتخاذ استراتژی ارائه برنامه های کاربردی کمیته های اجرایی برای تقریب بوده است .
رابطه میان پیروان مذاهب فقهی
ما چگونه می توانیم آن روابط میان پیروان مذاهب در گذشته و در حال حاضر را ارزیابی کنیم برای پاسخ به این سوال ما می گوییم امت اسلامی قرآن کریم نوشته شده و حفظ شده و از رسول اکرم (ص) دریافت کرد و روایت حدیث نیز از سوی صحابه و تابعان در کلیه سرزمین ها گسترش یافت و علما به همه جا مسافرت کردند و سنت پیامبر (ص) را تدوین نمودند و سرانجام این تلاش ها به صورت مکاتب فقهی تبلور یافت و اصول و برنامه های آن مذاهب مشخص گردید و علما پیروان برخی از اصول شرعی و مقدم شمردن برخی بر بخی دیگر آن با هم اختلاف نظر پیدا کردند.
تعصب مذهبی نفرت انگیز منجر به ایجاد اختلاف و شکاف میان فرزندان امت اسلامی و متلاشی شدن وحدت وتقسیم شدن آن به امت های متخاصم در حال جنگ و جدال می گردد. دشمن در کمین نیز که در دنبال این چند دستگی و هرج و مرج بوده اند امت را به کنترل خود در آورد و بد خوار کردند و به قهر آن پرداخت علت تقسیم واحده بوده است . چون گفتگو میان فرقه ها و مذاهب اسلامی هرگاه با بحث و تضاهیم شایسته آغاز می شود.
طرفهای گفتگو از پیروان مذاهب اسلامی درباره مسایل اسلامی و احکام آن باید درک کنند که وحدت حقیقت تعدد دیدگاهها و اختلاف نظر در تفسیر آن را لغو نمی نماید. بنابراین تاریخ وجود اختلاف میان صحابه را در بسیاری از امور که متون قرآنی و احادیث نبوی درباره آن وارد گردید بازگو کرده است نیز پیرامون اختلاف نظر میان تابعیتی و پیروان آنها میان پیشوایان مجتهد از صاحب مذاهب را در مورد بسیاری از مسایل فقهی سخن گفته بی آنکه در این اختلاف میان آنها درگیری شود.
در انجام گفتگو میان مذاهب و فرق اسلامی ضرورت دارد که میان مسایل مربوط به وحی که نمی توان آن را نادیده گرفت و یا هر مرد و زن مسلمان نمی توانند چیزی جز آن را انتخاب کنند و مسایل اندیشه ای و اجتهادی و تفسیر متون و توضیح معانی و مقاصد آن و مسایل مربوط به امور مربوط به عادات تا جایی که گفتگو کنندگان بتوانند در گفتگوی خود درباره مسایل که منافع و نیازهای مردم را نمایش نماید تبادل نظر کنند بی آنکه با مشکلاتی نظر خروج از اسلام مواجه شوند و یا احکام آن را سبک و یا ارکان آن را ویران نمایند.
مذاهب و فرقه های اسلامی امروزه با یکدیگر برخورد منفی دارند که چنین چیزی تردید یک موضع شکست پذیری و گریز است نه مشکلی را حل می کند و نه می تواند به نتیجه مطلوبی برسد و نه هدفی را تحقق می بخشد از این رو ما از هر مسلمان با هر مذهبی و با هر مکتب فقهی که دارد خالصانه دعوت می کنیم که با طرف های دیگر گفتگو و بحث داشته باشند تا نهر گفتگوی خودی را انجام دهیم چرا که اختلاف دو رای اصل قضیه را فاسد نمی کند و کسی که نمی تواند با خود گفتگو داشته باشد نمی تواند یا دیگران گفتگو کند بگذار که قاعده گفتگو نشان این باشد مذاهب ما راجح است که خطا در آن محتمل است و مذاهب غیر ما مرجوح است که صواب در آن محتمل است . زنده باد همه امت اسلامی در پرتو قاعد طلایی اجتهاد که پیامبر (ص) مضمون آن را بیان داشته اند.
بنابراین تجدید نظر در تمامی دعاوی اجماع که در بسیاری از احکام کلامی وفقهی ملاک استدلال قرار گرفته شیوه علمی ضروری موضوع است که تا از این رهگذر بسیاری از مواضع تاریخ که از به وجود آمدن شکاف عمیق در کیهان امت اسلام و ایجاد فاصله بین مذاهب و جریانات فکری اسلامی سهیم بوده اند تغییر یابد .
مذاهب اسلامی
مقصود از مذاهب اسلامی آن دسته از مکاتب فقهی معروف اسلامی هستند که دارای نظام اجتماعی منسجم و مستند به کتاب و سنت می باشند از نظر مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی این مذاهب فقهی به رسمیت شناخته شده عبارتند از مذهب حنفی ، شافعی ، مالکی و حنبلی از رسل سنت و مذاهب اثنی عشری و زیدی و بهره از شیعه و مذهب ابا حنبلی.
البته مذاهبی هستند که یا پیرو نداشته و یا در یکی از مذاهب مذکور مندرج می باشند و یا به شکل آراء فردی که مقید به مذهب معینی نیستند عمل می نماید.
مبانی تقریب
حرکت تقریب بین مذاهب بر مبانی و اصول کلی استوار است که مهمترین آنها عبارتند از :
1- قرآن کریم و سنت شریف نبوی دو منبع اساسی برای شریعت اسلام هستند و تمامی مذاهب اسلامی در این دو اصل مشترک می باشند و سایر منابع در گرو استناد به این دو منبع اصلی است .
2- ایمان به اصول و ارکان زیر ملاک اسلامیت است :
الف- ایمان به وحدانیت خداوند تعالی توحید ب-ایمان به نبوت و خاتمیت رسول اکرم حضرت محمد (ص) و سنت پیامبر (ص) به عنوان یکی از منابع اصلی دین د- ایمان به معاد عدم انکار ضروریات دین و تسلیم شدن به ارکان اسلام مثل نماز ، زکات ، روزه ، حج ، جهاد
تقریب مذاهب اسلامی مجموعه ای است متشکل از ده ها تن از علمای مذاهب اسلامی از کشورهای مختلف جهان که به عنوان یکی از مراکز مهم منادی تقریب وحدت در جهان اسلام شناخته شده و در زمینه سازی تعامل سازنده میان پیروان مذاهب مختلف اسلامی می باشد. این مجمع در نظر دارد در ده سال آینده شرایط مطلوب را محقق سازد.
از جماعات تقریب که بگذریم به شمار بی پایانی از اندیشمندان مسلمان می رسیم که نخست از شیخ محمد غزالی شروع می کنیم که می گوید : اعتقادات از گزند آشفتگی که سیاست حکومت دچار آن شد در امان نماند
زیرا شهوت های برتری جویی و انحصار طلبی لازمه چیزهای وارد آن کرد که در آن نیست و از آن پس مسلمانان به دو بخش بزرگ شیعه و سنی تقسیم شدند . با اینکه هر دو گروه به خدای یکتا و رسالت محمد (ص) ایمان دارند و در جمع کردند عناصر اعتقادی که باعث استواری دین و موجب رهایی است هیچ کدام بر دیگری برتری ندارد . وی در همان صفحه از کتاب خود می افزاید ، با اینکه من در بخشی از احکام فقهی خود نسبت به امور نظر به خلاف شیعه دارم ولی معتقد نیستم که هرکس با نظر مخالفت کند گناهکار است . موضوع من در قبال پاره ای از بعضی آرای فقهی رایج از کتاب در اهمام اهل سنت نیز همین است . وی در جای دیگر از کتاب خود می گوید : سرانجام شکاف میان شیعه و سنی را به اصول عقیده مربوط نمودند تا دین یکپارچه دوپاره شود و امت واحد به دو بخش منتخب گردد که هریک در کمین دیگری نشسته بلکه در انتظار مرگ او باشد . هرکس حتی اگر با یک یک کامه به این دو دستگی کمک کند هر دو گروه ارتباط خود را با اسلام بر اساس ایمان به کتاب خدا و سنت پیامبرش استوار می سازند و بر سر اصول فراگیر ایش دینی به طور مطلق اتفاق نظر دارند . پس اگر در فراگیر دینی به طورمطلق . پس اگر در فروع فقهی و تشریعی ساخه می شوند همه مذاهب اسلامی در اینکه اجر می برد چه خطا کند و چه به حق برسد.
امام شهید حسن البنا :
پرچمدار بزرگترین حرکت اسلامی معاصر و یکی از پیشگامان اندیشه تزدیکی میان شیعه و سنی و از موسسین و تاثیر گذار در فعالیت های جماعت تقریب بین مذاهب اسلامی قاهره بود که بعضی ها به نتیجه رسیدن آن را محال می دانستند ولی البنا و گروهی از مردان و مشایخ بزرگ اسلام آن را امکان پذیر و نزدیک می دانستند و افق کردند که مسلمانان همگی سنی و شیعه در اعتقادات و اصول مورد توافق گرد هم هستند.
دکتر عبدالکریم بی آزاد شیرازی : دکتر عبدالکریم
در کتاب وحدت اسلامی که شامل مقالات علمای شیعه و سنی منتشر شده در مجله رساله الاسلام است و از سوی دارالتقریب در قاهره نشر می شود درباره جماعت تقریب می گوید:
آنها توافق کردند که اعلام کنند مسلمان کسی است که به الله پروردگار جهان و محمد (ص) پیامبر که پس از او پیامبری نخواهد آمد و به قرآن کریم آسمانی و به کعبه قبله و خانه خدا و به ارکان پنج گانه شناخته شده و به روز رستاخیز و انجام آنچه در دین ضروری است ایماد و اعتقاد دارد این ارکان که به عنوان نمونه ذکر شد مورد توافق شرکت کنندگان در جلسه نمایندگان مذاهب چهارگانه شناخته شده . اهل سنت و نمایندگان تشیع از دو مذهب امامیه و زیدیه است . دراین جمعیت شیخ الازهر مرجع اعلای وقت افتاد امام بزرگ عبدالمجید سلیم و امام مصطفی عبدالرزاق و شیخ محمود شلتوت شرکت داشتند. از زمان که جماعت تقریب بین مذاهب اسلامی تاسیس شد و امام البنا و آیت الله کاشانی و قمی در تاسیس آن سهیم بودند همکاری میان اخوان مسلیم و شیعیان برقرار است . این امر به دیدار شهید نواب صفوی از قاهره در سال 1954 انجام می دهید. در همان کتاب می افزاید جای شگفتی ندارد که خط مشی و روش هر گروه به این همکاری می انجامد . همچنین چنانکه می دانیم امام البنا هنگام مراسم جمع نبوده است.
بنابراین ضعف و عقب ماندگی ما علتی جز تفرقه و پراکندگی ندارد. بسیاری از علماء و متفکرین اسلامی در قرون مختلف متوجه این علت اساسی شده و برای رفع آن گاه و بی گاه آهسته و آشکارا دست به این دعوت به تقریب و همبستگی زدند و خواسته اند که مسلمانان را به سرانجام این پراکندگیها واقف سازند . ولی متاسفانه این دعوت از حدود آرزو تجاوز نکرده و اگر هم بر زبان جاری شده در همان مرحله متوقف مانده است . مسلماً خداوند حکیم و مهربان تر از آن است که امت محمدیه را به جانب فنا و نیستی وا بگذارد با اینکه این امت را بهترین امت شمرده است هرچند که این امت به خود ضلم روا داشته و از دایره دین تجاوز کرده و تغییراتی در دین قابل شده است.
راه تقریب و همبستگی
راه تقریب راه اسلام است و در این راه پیروزی آن قطعی است . تقریب می خواهد با از بین بردن تعصبات مسلمانان را در معرض نسیم فرصتها قرار دهد و کاخ اصلاح را بر پایه دانش و شناسایی صحیح و عاری از خرافات نیا نهد . زیرا تنها راه نجات ما از سیاست های تفرقه جویانه پیروی از دین و از بین بردن فاصله میان علم و دین است .چه در قرون اخیر خرافات و اختلافات داخلی مسیحیت موجب از هم گسیختگی علم از دین گردید و این است سرنوشت ملتهایی که از دین فرار کردند و با وسایل علمی به از بین بردن یکدیگر پرداختند . ولی خوشبختانه دین اسلام بشر را به امور اخروی و دنیوی و دین و دانش و تمدن واداشته است و کسی که از اسلام روی گرداند چیزی جز پشیمانی نصیبش نمی شود. و جای بسی تاسف است که ملتی با اینکه دارایی یک خدا و یک پیغمبر و یک کتاب است افرادش در میان مسابل فرعی و جزئی به نزاع و افتراق برخیزند.
مسلمانان همه یک ملتند
یکی از طرحهای اساسی دین اسلام از بین بردن تعصبات قومی و عوامل جدایی است و خداوند از جمعی پراکنده ملتی بیگانه و نیرومند ساخت و میان آنان مهر و الفت قرار داد ولی پس از مرگ پیغمبر(ص) میان اصحاب در دایره حق و دوراندیشی اختلاف نظر پیش آمد واین اختلاف در دوره های بعد مورد سوء استفاده قرار گرفت و مسلمانان به تعصب و پراکندگی بازگشتند تا اینکه قوایشان تحلیل رفت و وطنشان تقسیم گشت و مورد استعمار قرار گرفتند .
تقریب بین مذاهب اسلامی:
هدف تقریب این است که مسلمانان را به یکدیگر نزدیک سازد و نگذارد اختلافات فیضی موجب عداوت میان آنان گردد و تنها فرق مهم ما یکی در امامت است که این بستگی به جامعه اسلامی ندارد و دیگرسبب لعن خلفاست که بیشتر شیعیان با آن مخالفند و در اخبار ائمه از آن نهی شده است . راستی اگر مسلمانان همه سست بودند این همه ممالک را بزرگ را از دست نمی دادند و هفت دولت بزرگ در برابر ملتی کوچک شکست نمی خوردند . بنابراین بر تمام فرق اسلامی لازم است که جدایی و اختلافات را کنار گذارند چه اگر این عمل به ذاته حرام نباشد مسلماً در این عصر که دشمن از همه طرف ما را احاطه کرده حرام است .
واعتَصِموا بِحَبل الله جمیعاً ولا تفرقوا: همگی به ریسمان خداوند تمسک جوئید و متفرق و پراکنده نشوید.
با اینکه قرآن رابطه ای است که کلیه مسلمانان را در بسیاری از اصول و فروع جمع و ارتباط داده و آنان را به محکمترین روابط یعنی توحید و رسالت و قبله و امثال آن ارکان و دعائم پیوند می دهد و اختلاف نظر در بعضی مطالب که از قران استنباط می شود
در همه حال ما هرچه را که در اطراف تقریب نوشته شود مورد اهتمام و استقبال قرار می دهیم و استفاده می کنیم ، اگر سوالی است آن را جواب می دهیم و اگر توضیحی خواسته باشند به بیان آن می پردازیم و اگر حمله ای با فرقه ای از فرق اسلامی است که از شرکت کنندگان در تقریب می باشد بر اینکه مسلمانان به تقریب و الحاد محیط آشنایی نیاز دارند تا واقعیت یکدیگر را بفهمند و بدن جهت رج بالعیب نکند.
این دو مذهب را توجه کنیم تمام مسلمانان را شیعه می یابیم زیرا همگی دوستدار خاندان پیغمبر(ص) هستند و نیز همگی را اهل سنت می یابیم زیرا که کلیه مسلمانان هر سنت و دستوری از طرق مطمئن از پیغمبراکرم (ص) وارد شده باشد لازم الاجرا می دانند . بنابراین ما همگی سنی و شیعی ، قرآنی و محمدی می باشیم.
یکی از آرمانهای دارالتقریب این است که مسلمانان یکدیگر را بشناسند و در این راه ابتدا باید علما و متفکرین هر دو دسته پیشقدم گردند و علم چیزی نیست که مکتوم و پنهان نگاه داشته شود . بنابراین چه اشکالی دارد که شیعه علوم تسننی را فراگیرد و علمای شیعه در نظریات آنانن تحقیق به عمل آورند.
ما همگی به خدای یکتا ایمان داشته و او را پروردگار خویش و محمد (ص) را پیامبر و فرستاده او می دانیم و معتقدیم که قرآن کتاب آسمانی و کعبه قبله و خانه حج است و اسلام دارای پنج ستون است و نیز معتقدیم که پس از اسلام دین نبوده و بعد از پیامبر(ص) ما نبی یا پیامبر (ص) نخواهد آمد و انچه ائمه آورده اند حق است و روزی قیامت و آن رستاخیز حقیقت دارد . جز او پاداش در آخرت واقعیت داشته . بهشت حق است و دوزخ حق و آنچه را که در او اختلاف داریم حکم قطعی و واقعی آن نزد خدا وپیامبرش می باشد.
رئیس الازهر طی فتوای معروف خود اعلام کرد که پیروی از مذهب امامیه چه در عبادات و چه در معاملات عیناً مانند پیروی از مذهب چهارگانه تسنن برای مسلمین مجاز و مشروع است . علمای بزرگ شیعه و سنی که خوانندگان را با ماهیت این تحول بزرگ اسلامی آشنا ساخته و راههای حل اختلاف و رفع سوء تفاهمات را بر مبانی علماء دینی نشان داده و آنان را در مسیر این دعوت تاریخی از اولین قدمهای مصلحین از خود گذشته بوده
دعوت تقریب مذاهب اسلامی دعوتی بود بر پایه علما و اصلاح و پشتوانه آن علما و شخصیتهای بزرگ اسلامی بودند که با توکل به خدا در این میدان پر جنجال قدم نهادند و از هیچ حمله و اعتراض نهراسیدند . با اینکه هیچ گونه سود مادی و دنیوی در این کار نداشتند.و این دعدت راه خود را در پیش گرفت در حالی که با دو دسته مخالف رو به رو بود.
یکی دیگر از مهمترین پایه های استقرار دعوت تقریب پیوستن چند تن از شخصیتهای بزرگ و استثنایی عالم اسلام به این هیئت بود . مرجعه بزرگ و عالیقدر شیعه آقای بروجردی از قم ، محمد حسین آل کاشف از مراجع نجف اشرف و غیره
هدف تقریب :
دعوت تقریب چیست و چگونه تقریب بین فرق اسلامی ممکن می شود؟ آیا هریک از شیعه و سنی باید به نفع دیگری از بعضی عقاید خود صرف نظر کنند ؟ آیا فرق اسلامی در اصول و عقاید با هم اختلاف دارند؟ اگر تقریب این نیست که شیعه و سنی شیعه گردد پس تقریب چگونه پدید می آید ؟و ارتباط این قسمت با فتح باب اجتهاد که تقریب به آن دعوت می کند چیست . کاملاً طبیعی است که دعوت تقریب اینگونه مورد اهتمام مسلمانان قرار گیرد و اینطور مورد تائیدشان واقع شود چرا نه مگر نه همین مسلمانان هستند که به تجربه قرنها دریافته اندکه تفرقه و جدایی بوده
در استراتژی تقریب مذاهب اسلامی
در استراتژی تقریب مذاهب اسلامی روشها و سازکارهای متفاوتی مطرح شده است . لیکن در این میان گفتگو شاید کارآئی ترین روش تقریب مذاهب از رهگذر رفع سوء تفاهمات و سوء برداشتها باشد و اهمیت این روش از آن رو افزایش یافته است که در عصر اطلاعات و ارتباطات بهره گیری از ابزار گفتگو می تواند فضای مناسب را که در عصر اطلاعات و ارتباطات برای آگاهی بخشی و رساندن پیام ها به یکدیگر فراهم سازد . در عصر جهانی شدن ارتباطات در دنیا وابستگی متقابل و در فضای دهکده جهانی با توجه به گسترش فراملی و حذف مرزهای ملی گفتگوی فعال اندیشمندان مذاهب اسلامی در زمینه موضوعات متنوع سیاسی ، فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی می تواند باشد.
راهکارهای گفتگو بین مذاهب اسلامی
درگفتگو بین مذاهب اسلامی شایسته است نکات ذیل مدنظر قرار گیرد :
ارتباط و تعامل اساتید دانشجویان و طلاب کشورهای اسلامی به منظور علمی کردن گفتگوهای فرهنگی از رهگذر برپایی همایش های علمی و کارگاههای مشترک پژوهشی و آموزشی و برگزاری نشستها ، سمینارها و کنفرانس های علمی : و ساماندهی پژوهشی با بهبود و بهسازی نظام اطلاع رسانی به منظور انسجام مطالعات جامعه در زمینه تحریر محل نزاع فکری بین مذاهب و اندیشیدن راههای حل اختلافات نظریه میان آنها
نوآوری برای فعالیت های تحقیق و آموزش چند رشته ای و بین رشته ای به منظور تقویت فرآینده اندیشه ورزی و فرهنگ سازی و هماهنگ سازی در عرصه های مختلف معرفتی با ایجاد سیستم های بین رشته ای و استفاده از افراد دارای تخصص است.
زمینه های تقریب : زمینه های تقریب مذاهب اسلامی تمامی ابعاد زندگی پیروان مذاهب اسلامی را در بر می گیرد که می توان به موارد زیر اشاره نموده همه مذاهب تقریب به اصول اعتقادی توحید ، نبوت و معاد و ... و ارکان اسلام باور مشترک واحدی دارند و اختلاف در فروعات آن خللی به اصل اسلام و برادری اسلام وارد نمی سازد.
فقه و قواعد آن : طبق نظر محققین و فقهای مذاهب مشترکات در ابواب فقهی نسبت بالایی را به خود اختصاص داده و اختلاف نظر در برخی مسایل فقهی نیز طبیعی و برگرفته از برداشتهای اجتهادی فقیهان است .
اخلاق و فرهنگ اسلامی : مذاهب اسلامی در زمینه های اخلاقی فردی و اجتماعی و فرهنگ اسلامی اختلافی نداشته و پیامبر(ص) الگوی اخلاقی همه مسلمانان می باشد.
تاریخ : بدون شک مسلمانان در وحدت مسیر تاریخی اسلامی در مقاطع اساسی آن اتفاق نظر دارند و اختلافات فرعی و جزئی را می توان در جوی آرام مطرح ساخته در موارد بسیاری از آن به اتفاق نظر رسید . به همه شکل نباید اختلاف نظر ها آثار منفی بروندکنونی امت اسلامی بگذارد
موضع گیری های سیاسی امت اسلامی
طبیعی است که همه مسلمانان دشمنان مشترکی دارند که می بایست در برابر آنان همچون بنیانی مرصوص و در صف واحد استوار بایستند . ویژگی امت اسلامی نیز بر این اصل تاکید مضاعف دارد و منعی در هیچ یک از مذاهب اسلامی در این زمینه وارد نشده است و بر رهبران و علمای اسلامی و روشنفکران مسلمان است که سیاست واحدی را در برابر دشمنان در پیش گیرند.اصل آزادی مذهب به عنوان یک اصل کلی در روابط فردی جریان خواهد داشت . پس هر فرد در انتخاب مذهب اسلامی خود آزاد است . سازمان ها و دولتها نبایستی مذهبی را به اجبار به دیگران تحمیل نمایند بلکه باید همه مذاهب باشد.
|
منابع |
1- استراتژی تقریب مذاهب اسلامی
نویسنده : جمعی از اندیشمندان وحدت اسلامی
سال چاپ : 1382
ناشر : مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
2- سید جمال الدین اسد آبادی و نهضت بیداری اسلامی
مجموعه مقالات بین المللی سید جمال ،دی ماه 1370
تهیه و تنظیم معاونت فرهنگی مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی
3- شیعه و سنی غوغای ساختگی
نویسنده : شهید دکتر فتحی شقاقی ، علمای جهان اسلامی و شیخ ،سال 1383
4- همبستگی مذاهب اسلامی ، مقالات دارالتقریب قاهره
ترجمه و نگارش : عبدالکریم بی آزاد شیرازی ، چاپ 1350
5- مقالات اینترنتی ، آشنایی با مجمع جهانی تقریب اسلامی
اندیشه های سیاسی اسلام و ایران معاصر
